Vacatures

Actueel onderzoek

Het centrale thema van het dr. Leo Kannerhuis onderzoek is “Autisme: Complexiteit & Kwaliteit”. Om topspecialistische zorg te kunnen bewerkstellingen is het belangrijk dat hetgeen we aanbieden meebeweegt met de meest recente wetenschappelijke kennisinzichten en met vragen die leven in de klinische praktijk die aansluiten bij de expertise van de onderzoekers.
Ons onderzoek richt zich op het (door)ontwikkelen van kennis die op de korte of langere termijn ingezet kan worden binnen de klinische praktijk binnen en waar mogelijk ook buiten het dr. Leo Kannerhuis. Zowel het lopende als het toekomstige onderzoek richt zich op het blijvend verbeteren van de (1) diagnostische als wel (2) de interventie praktijk gedurende de gehele levensloop.

Binnen het thema Diagnostiek wordt er onderzoek gedaan naar zowel nieuwe hulpmiddelen voor de diagnostiek als ook naar welke informatie nodig is voor gedegen diagnostiek. Zo wordt er bijvoorbeeld onderzoek gedaan naar een nieuw instrument om camouflage gedrag vast te stellen, een nieuw instrument om het netwerk van patiënten in kaart te brengen, een screeningsinstrument voor het vaststellen van de individuele begeleidingsbehoefte bij zelfredzaamheidstaken en een instrument voor het meten van “extreme demand avoidance”. Binnen het thema diagnostiek is daarnaast specifieke aandacht voor comorbiditeit en heterogeniteit (ADHD, angst, stemming), voorspellers van crisis en factoren voor herstel binnen de (gesloten) intramurale zorg en psychose gevoeligheid.

Binnen het thema Interventies wordt er onderzoek gedaan naar pivotal response training, psycho-educatie voor ouderen met autisme, “Netwerk in Actie”, “Design your life”, “Enactive Mind Autisme” en hoe camouflage een rol speelt in behandeleffecten. Ook is er onderzoek gaande gericht op de ontwikkeling van een kwaliteitsindex voor ABA-based trainingsprogramma’s en het effect van DGT binnen een klinische setting voor volwassenen. Tevens worden mogelijkheden verkend voor de implementatie van biofeedback bij stress in de behandeling.

Hieronder lichtten we een aantal onderzoeken wat uitgebreider toe.

Netwerk in Actie

In dit project, genaamd Netwerk in Actie, wordt praktijkgericht onderzoek gedaan naar hoe het sociale netwerk van mensen met autisme betrokken en versterkt kan worden binnen de behandeling. Eerder is binnen dit project de Netwerk in Actie-vragenlijst ontwikkeld, dat in de behandelpraktijk gebruikt kan worden om het sociale netwerk van cliënten in kaart te brengen en aanknopingspunten te vinden voor het betrekken en/of versterken van dit netwerk. In 2020 werd in samenwerking met behandelaren, patiënten en naasten ook het Netwerk in Actie-interview ontwikkeld. Hierbij staan de wensen en behoeften van de cliënt centraal.

Aan dit project is promovenda Rinske van den Heuvel verbonden. Het project is een samenwerking tussen het dr. Leo Kannerhuis (locatie Oosterbeek) en het lectoraat ‘Volwaardig Leven met Autisme’ van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen onder begeleiding van dr. Jan-Pieter Teunisse (dr. Leo Kannerhuis en HAN), prof. dr. Hilde M. Geurts (Universiteit van Amsterdam en dr. Leo Kannerhuis) en prof. dr. Michel Wensing (Radboudumc en Universiteitsziekenhuis Heidelberg).

Camouflage

Dit promotieonderzoek richt zich op camouflage. Het camoufleren van autisme houdt in dat iemand autismekenmerken in sociale situaties probeert te verbergen of te compenseren. Bijvoorbeeld het bestuderen en vervolgens imiteren van het sociale gedrag van anderen is een vorm van camoufleren en komt vaak voor.

In dit project wordt onderzocht hoe we camouflage goed objectief kunnen vaststellen en of mensen met autisme anders camoufleren dan mensen met ADHD. Daarna wordt onderzocht of en zo ja hoe camouflage een rol kan spelen in (de ontwikkeling van) comorbide psychische klachten. Als laatste wordt onderzocht hoe camouflage een rol speelt in de behandeling.

Aan het project is promovenda Wikke van der Putten verbonden. Dit project is een samenwerking van het dr. Leo Kannerhuis (locatie Amsterdam) en de afdeling psychologie van de Universiteit van Amsterdam onder de begeleiding van Prof. dr. Hilde Geurts (Universiteit van Amsterdam en dr. Leo Kannerhuis) en dr. Audrey Mol (dr. Leo Kannerhuis).

Design Your life

In het promotieonderzoek ‘Design Your life’ leren jongeren met autisme een methodiek om samen met hun begeleider ondersteunende technologie toe te passen in het verbeteren van de zelfregie en zelfredzaamheid. Hierbij passen we wetenschappelijk beproefde technieken uit het Participatief Ontwerpen toe in de behandelpraktijk. Jongere en begeleider verkennen samen het dagelijks leven van de jongere en komen tot ‘out of the box’ oplossingen, door beschikbare technologieën op creatieve wijze in te zetten. Door de oplossing in de praktijk te testen en stapsgewijs te verbeteren en onze aanpak van Participatief Ontwerpen betekent dat begeleiders naast hun sociale competenties ook creatieve competenties ontwikkelen, om samen met jongeren innovatieve oplossingen te vinden en te implementeren.

Er zijn twee promovendi aan dit onderzoek verbonden: Thijs Waardenburg (HAN) en Niels van Huizen (Universiteit Twente). Promotor is prof. dr. Mascha van der Voort (UT), co-promotoren zijn dr. Jan-Pieter Teunisse (HAN, dr. Leo Kannerhuis), dr. Maurice Magnée (HAN) en dr. Jelle van Dijk (UT).

Enactive Mind Autisme

Met de onderzoeksmethodiek Appreciative Inquiry ontwikkelt en onderzoekt het lectoraat Volwaardig Leven met Autisme (projectleider: (link:https://www.han.nl/onderzoek/onderzoekers/jan-pieter-teunisse/ text: dr. Jan-Pieter Teunisse)) samen met drie TOPGGz-instellingen voor autisme (dr. Leo Kannerhuis, Dimence en Karakter) een werkwijze die is gebaseerd op de Enactive Mind (EM) theorie. De EM-benadering neemt twee begrippen als vertrekpunt van diagnostiek en behandeling van mensen met ASS: zelfregulatie en betekenisverlening. Door de leefwereld te begrijpen in de context van zelfregulatie, wordt een inzichtelijke koppeling gemaakt tussen wat de persoon met autisme ervaart en meemaakt, en hoe dit doorwerkt in en beïnvloed wordt door eigen gedrag in interactie met de sociale omgeving. Het op deze manier leren begrijpen en invoelen van de leefwereld geeft cruciale handvatten voor (proces)diagnostiek en interventies in behandeling.

Centraal in het onderzoek staat de vraag met welke procedures, methodieken en instrumenten de hbo-professionals, in nauwe samenwerking met de netwerkpartners, daarbij kunnen ondersteunen, zodat de persoon met autisme na de behandeling beter functioneert in een voor hem betekenisvol en beter afgestemd (zorg)netwerk.

Extreme Demand Avoidance bij kinderen/jongeren met autisme in een behandelsetting

Extreme Demand Avoidance (EDA) betreft een gedragsprofiel dat zich vooral kenmerkt door het -op extreme wijze- vermijden van alledaagse taken en verzoeken. Gezien de extreme gedragsuitingen heeft EDA een grote impact op de persoon zelf en de directe omgeving. Klinische ervaringen doen vermoeden dat kinderen/jongeren met autisme én dit gedragsprofiel baat hebben bij een andere benadering dan gewoonlijk wordt aanbevolen bij kinderen/jongeren met autisme. In 2014 is een vragenlijst ontwikkeld om de gedragssymptomen van EDA in kaart te brengen (EDA-Q; O’Nions et al.). Aangezien we in de praktijk van de behandeling in het dr. Leo Kannerhuis regelmatig te maken hebben met patiënten die extreme weerstand tonen tegen alledaagse taken hebben we -in samenwerking met O’Nions- vragenlijst vertaald in het Nederlands (EDAQ-NL; Palmen, Huskens, & Kok, 2018).
Op grond van de bevindingen kan beoordeeld worden of het gebruik van de EDAQ-NL meerwaarde heeft bij het diagnostische onderzoek van kinderen/jongeren met autisme en of nader onderzoek wenselijk is naar de effectiviteit van een aangepaste benadering. Alle kinder- en jeugdbehandelafdelingen van het dr. Leo Kannerhuis nemen deel aan dit onderzoek.

Hoofdonderzoeker is dr. Annemiek Palmen. Overige betrokkenen bij de studie zijn o.a. psychiater en manager behandelzaken Lidwien Kok (dr. Leo Kannerhuis), prof. dr. Robert Didden en dr. Hubert Korzilius (BSI, Radboud Universiteit Nijmegen) en dr. Bibi Huskens (Seyscentra; voorheen werkzaam bij het dr. Leo Kannerhuis). Uitvoering van het onderzoek vindt plaats in samenwerking met masterstudenten van de opleiding PWO, RU Nijmegen.

Psychose gevoeligheid

Dit project richt zich op het voorkomen van psychotische kenmerken binnen de polikliniek populatie van het dr. Leo Kannerhuis (locatie Amsterdam). Hierbij wordt in kaart gebracht hoeveel patiënten psychose kenmerken rapporteren. In de toekomst willen we dit nader uitwerken naar een onderzoek waarbij we juist psychose gevoeligheid vroegtijdig willen onderkennen en dus op tijd kunnen interveniëren.
Job van de Spelt werkt in het kader van zijn opleiding tot psychiater aan dit project.
In dit project werken verder dr. Marije Swets (dr. Leo Kannerhuis), Prof. dr. Hilde Geurts (Universiteit van Amsterdam en dr. Leo Kannerhuis) en dr. Tim Ziermans (Universiteit van Amsterdam) samen.

Intensive Specialized Autism Care Study (ISAC Study)

Naast de individuele verschillen tussen mensen met ASS zijn er ook verschillen over tijd binnen een individu met ASS. Zo kunnen er wisselingen zijn in welke problemen op de voorgrond staan of welke hulp iemand nodig heeft. Soms nemen de klachten zo toe dat een deel van de mensen met ASS niet langer ambulant behandeld kan worden en opgenomen wordt voor een (hoog intensieve) klinische behandeling. Er is vanuit onderzoek en de literatuur weinig bekend over welke factoren van invloed zijn op de behandelintensiteit van patiënten met ASS. Evenmin is bekend welke factoren herstel beïnvloeden bij een gespecialiseerde behandeling voor patiënten met ASS. Kennis over deze factoren is belangrijk om in de toekomst ernstige ontregeling van patiënten en stagnatie in de behandeling beter te kunnen voorkomen en het herstel te kunnen optimaliseren.

Het doel van dit promotie onderzoek is tweeledig. Het eerste doel is het verkrijgen van inzicht in de persoons- en omgevingsfactoren die geassocieerd zijn met een (hoog intensieve) klinische opname. Het tweede doel is het verkrijgen van inzicht in welke factoren invloed hebben op het herstel van patiënten met ASS die gespecialiseerde behandeling ontvangen.

Dit promotie onderzoek is een samenwerking tussen SCOS Dimence, dr. Leo Kannerhuis en de VU. Vanuit SCOS is H. Bloemert (verpleegkundig specialist) aangesteld als promovenda. Binnen het dr. Leo Kannerhuis is een groot deel van de data verzameld. Promotor is prof. dr. B van Meijel (VU). Co-promotoren: dr. B. Sizoo (SCOS Dimence) en dr. E.W.M. (Lisette) Verhoeven (dr. Leo Kannerhuis).